Denk je bij animatie direct aan Disney of Pixar? Denk dan nog maar een keer na. Animatie is een medium, geen genre, en deze films bewijzen dat getekende beelden niet altijd geschikt zijn voor tere kinderzieltjes.
Thema’s als geweld, existentiële angst en expliciete scènes worden in deze lijst niet geschuwd. Dit zijn 10 animatiefilms die gemaakt zijn voor een volwassen publiek en die je absoluut niet op moet zetten tijdens een gezellig familiemiddagje.
1. Sausage Party (2016)
https://www.youtube.com/watch?v=WVAcTZKTgmc
Wat als je eten gevoelens had? In het brein van Seth Rogen leidt dat niet tot een schattig Toy Story-verhaal, maar tot een grofgebekte existentiële crisis. De worstjes en broodjes in de supermarkt ontdekken dat “het Grote Hiernamaals” (onze magen) eigenlijk een horrorscenario is.
De film ziet eruit als een gelikte Pixar-productie, wat de schok alleen maar groter maakt. Het zit vol met seksuele toespelingen, drugsgebruik en eindigt in een scène die je waarschijnlijk nooit meer van je netvlies krijgt. Smakeloos? Misschien. Hilarisch? Zeker.
2. Heavy Metal (1981)
https://www.youtube.com/watch?v=rKHYv2r4m6k
Deze cultklassieker uit de jaren ’80 is een wilde anthologiefilm die sci-fi, horror en erotiek mixt met een snoeiharde soundtrack. Het is gebaseerd op het gelijknamige tijdschrift en voelt als een koortsdroom van een puber die te veel strips heeft gelezen.
De animatiestijlen wisselen elkaar af, van rauw en schetsmatig tot indrukwekkend gedetailleerd. Het is een viering van excessen: stoere krijgers, schaars geklede vrouwen en bloeddorstige monsters. Een perfecte tijdcapsule van een tijdperk waarin alles kon en mocht.
3. Fritz the Cat (1972)
[verdachte link verwijderd]
Vergeet Mickey Mouse of Garfield; Fritz is de kater die het brave imago van de tekenfilm aan diggelen sloeg. Als de eerste animatiefilm met een X-rating in de VS, volgt het de drugsverslaafde en seksbeluste Fritz door het New York van de jaren ’60.
Het is een scherpe satire op de hippiecultuur en rassenrelaties, geregisseerd door legende Ralph Bakshi. De film is grof, ongemakkelijk en bij vlagen briljant. Het liet de wereld zien dat cartoons ook politiek en provocerend konden zijn.
4. Perfect Blue (1997)
https://www.youtube.com/watch?v=4uRakM7gpo4
Deze Japanse thriller van Satoshi Kon is misschien wel een van de spannendste films ooit gemaakt, getekend of niet. Een popzangeres verlaat haar groep om actrice te worden, maar verliest langzaam haar grip op de realiteit door een obsessieve stalker en een internet-impostor.
De film is een ijzingwekkende blik op roem en identiteit, thema’s die vandaag de dag nog relevanter zijn dan in de jaren ’90. De overgangen tussen droom en werkelijkheid zijn zo desoriënterend dat je als kijker net zo paranoïde wordt als de hoofdpersoon.
5. The Plague Dogs (1982)
https://www.youtube.com/watch?v=0vqWzquBh0c
Van de makers van Watership Down, en misschien nog wel deprimerender. Twee honden ontsnappen uit een laboratorium waar dierproeven worden gedaan, maar worden buiten opgejaagd omdat men denkt dat ze de pest verspreiden.
Bereid je voor op een emotionele uitputtingsslag. Het is een rauwe aanklacht tegen dierenmishandeling, zonder een Disney-einde. De desolate landschappen en de stemmen van John Hurt en Christopher Benjamin maken het een onvergetelijke, maar hartverscheurende ervaring.
6. When the Wind Blows (1986)
https://www.youtube.com/watch?v=9pJKdTqYijY
Op het eerste gezicht lijkt dit een lief verhaal over een ouder Brits echtpaar, getekend in de zachte stijl van kinderboekenschrijver Raymond Briggs. Maar schijn bedriegt: het gaat over hun langzame aftakeling na een nucleaire aanval.
Terwijl Jim en Hilda thee blijven zetten en optimistisch proberen te blijven, zie je de gevolgen van de straling toeslaan. Het contrast tussen hun onschuldige onwetendheid en de gruwelijke realiteit maakt dit een van de meest verwoestende anti-oorlogsfilms ooit.
7. Watership Down (1978)
https://www.youtube.com/watch?v=9S26LA8Bk14&t=11s
Generaties kinderen hebben trauma’s overgehouden aan deze “film over konijntjes”. Wat begint als een zoektocht naar een nieuw thuis, verandert in een brute strijd om te overleven, vol bloedvergieten en totalitaire regimes.
De film neemt zijn publiek en zijn personages bloedserieus. Het is een episch verhaal over leiderschap, opoffering en de dood, verpakt in prachtige, maar soms angstaanjagende beelden. De “Black Rabbit of Inlé” vergeet je nooit meer.
8. Akira (1988)
https://www.youtube.com/watch?v=nA8KmHC2Z-g
Dit is de film die anime in het Westen op de kaart zette. In een dystopisch Neo-Tokyo ontwikkelt een motorbende-lid angstaanjagende psychische krachten na een ongeluk. Wat volgt is een visueel spektakel van vernietiging en “body horror”.
De animatie is van een ongekend niveau; elke explosie en lichtflits is met de hand getekend. Het is een complex verhaal over machtsmisbruik en corruptie dat je overrompelt met zijn schaal en energie. Een absoluut meesterwerk.
9. The Happytime Murders (2018)
https://www.youtube.com/watch?v=hpZYwh8G4ac
Technisch gezien een poppenfilm, maar het past perfect in dit rijtje van “niet voor kinderen”. In een wereld waar Muppets tweederangsburgers zijn, moet een privédetective een reeks moorden op de cast van een oude tv-show oplossen.
Het is een film noir-parodie waarin poppen dingen doen die je normaal alleen op het dark web zou verwachten. Het is grof, plat en bedoeld om je jeugdherinneringen aan Sesamstraat voorgoed te verpesten.
10. South Park: Bigger, Longer & Uncut (1999)
https://www.youtube.com/watch?v=PbMl6DjhJ1I&list=PL300uOp2NcaqREq2XLbxvy78vbrTDGUgz
Toen South Park naar het witte doek kwam, hielden Trey Parker en Matt Stone zich niet in. Het resultaat is een briljante musical over censuur, ouderschap en een oorlog met Canada, die het record brak voor meeste scheldwoorden in een film.
Onder de grove grappen en Saddam Hussein’s affaire met Satan, schuilt een enorm slimme satire. De muzieknummers zijn oprecht fantastisch (en genomineerd voor een Oscar!) en bewijzen dat grove humor en kwaliteit prima samen kunnen gaan.
