X-Men is de franchise die moderne superheldencinema mogelijk maakte. Nadat de rechten in de jaren negentig werden gekocht, bewees een geaarde aanpak dat stripboekverfilmingen zowel commercieel als inhoudelijk ijzersterk konden zijn.
Hoewel de tijdlijn door prequels en reboots behoorlijk chaotisch is geworden, behoren de hoogtepunten tot de absolute top van het genre.
Hier zijn alle dertien films gerangschikt van slechtst naar best.
13. The New Mutants (2020)
Josh Boone regisseert deze productie die een ware lijdensweg kende. De opnames waren al in 2017 klaar, maar de release werd keer op keer uitgesteld door de fusie tussen Fox en Disney en de wereldwijde pandemie. Het is een horror-getinte film waarin vijf jonge mutanten worden vastgehouden in een geheime faciliteit.
Dr. Cecilia Reyes beweert hen te helpen, maar traint hen in werkelijkheid als wapens. De film voelt wat beperkt aan omdat het zich volledig op één locatie afspeelt. De horror-elementen missen de nodige scherpte en de personages blijven onderontwikkeld. Zonder sterke connectie met het bredere universum eindigde dit hoofdstuk als een teleurstellende afsluiter van het Fox-tijdperk.
12. X-Men Origins: Wolverine (2009)
Gavin Hood regisseert dit achtergrondverhaal van Wolverine. De film begint sterk met een montage waarin Logan en zijn broer Victor door verschillende historische oorlogen vechten. Wanneer Logan echter het Weapon X-programma ondergaat om adamantium aan zijn skelet te laten binden, verliest de film zijn grip.
De visuele effecten laten te wensen over; de klauwen van Logan zien er in sommige scènes opvallend kunstmatig uit. Bovendien was de keuze om de mond van Deadpool dicht te naaien een beslissing die fans van het personage totaal niet konden waarderen.
11. Dark Phoenix (2019)
Simon Kinberg maakte met deze film zijn regiedebuut. Het is de tweede poging van de studio om de beroemde Dark Phoenix-verhaallijn te verfilmen. Tijdens een reddingsmissie in de ruimte wordt Jean Grey geraakt door een kosmische kracht die haar krachten naar een gevaarlijk niveau tilt.
De film mist de emotionele diepgang die nodig is om de transformatie van Jean invoelbaar te maken. De schurken, een groep gedaanteverwisselende aliens, voelen kleurloos aan en voegen weinig toe aan het drama. Ondanks de inzet van de cast voelt de film gehaast, mede door de naderende overname door Disney, waardoor deze tijdlijn met een sisser afliep.
10. X-Men: The Last Stand (2006)
Brett Ratner nam de regie over voor dit derde deel van de originele trilogie. De film probeert twee grote verhaallijnen tegelijkertijd te behandelen: de ontdekking van een medicijn dat mutatie ongedaan kan maken en de terugkeer van Jean Grey als de oppermachtige Phoenix.
Dit zorgt voor een overvolle film waarin veel personages, zoals Cyclops en Angel, er bekaaid van afkomen. Hoewel de actiescènes op Alcatraz en het verplaatsen van de Golden Gate Bridge visueel indrukwekkend zijn, miste de film de verfijning en de thematische diepgang van de eerdere delen. Het voelde meer als een standaard actieblockbuster dan als de gelaagde films die eraan voorafgingen.
9. X-Men: Apocalypse (2016)
Bryan Singer regisseert dit deel dat zich afspeelt in de jaren tachtig. De eerste mutant ooit, En Sabah Nur, ontwaakt na duizenden jaren en is ontevreden over de huidige wereld. Hij rekruteert vier ruiters, waaronder een emotioneel gebroken Magneto, om de mensheid te vernietigen.
De film bevat een aantal sterke momenten, zoals de evacuatie van het landhuis door Quicksilver op de muziek van de Eurythmics. Toch voelt de schurk Apocalypse, ondanks het acteerwerk van Oscar Isaac, een tikkeltje eendimensionaal aan onder de zware lagen make-up. De film leunt erg zwaar op grootschalige CGI-verwoesting, waardoor de persoonlijke connectie met de personages soms verloren gaat.
8. The Wolverine (2013)
James Mangold neemt Logan mee naar Japan voor een verhaal dat zich afspeelt na de gebeurtenissen van de originele trilogie. Logan worstelt met zijn onsterfelijkheid en het verlies van Jean Grey. Een oude man die hij tijdens de Tweede Wereldoorlog heeft gered, vraagt hem naar Tokio te komen.
De film is ingetogen en sfeervol, met een sterke focus op de Japanse cultuur en de eenzaamheid van de hoofdpersoon. De actiescène op het dak van een kogeltrein is technisch zeer knap uitgevoerd. Hoewel de finale met de Silver Samurai weer iets meer richting de typische superhelden-clichés neigt, is de rest van de film een sterke karakterstudie van de getroebleerde mutant.
7. Deadpool 2 (2018)
David Leitch regisseert dit vervolg waarin de humor en actie nog grootschaliger zijn. Wade Wilson probeert de jonge mutant Russell te beschermen tegen Cable, een soldaat uit de toekomst. Dit leidt tot de formatie van de X-Force, een team dat op een hilarische wijze wordt geïntroduceerd en direct weer wordt gedecimeerd.
De film slaagt erin om de balans te vinden tussen grove humor en oprechte emotie. De toevoeging van personages als Cable en Domino werkt uitstekend en geeft Wade nieuwe persoonlijkheden om tegenaan te schoppen.
6. Deadpool (2016)
Ryan Reynolds vocht jarenlang om deze film van de grond te krijgen en het resultaat was een revolutie. Met een relatief beperkt budget werd een R-rated film gemaakt die alle regels overtrad. Wade Wilson wordt na een experimenteel proces Deadpool en gaat op zoek naar de man die zijn uiterlijk heeft verpest.
De film is een constante stroom van grappen, geweld en het doorbreken van de vierde muur. Het bewees dat er een groot publiek was voor een superheldenfilm die zich niet aan de traditionele regels hield. Het succes van Deadpool effende de weg voor andere volwassen projecten binnen de franchise.
5. X-Men (2000)
Dit is de film waarmee het moderne tijdperk van superhelden begon. Bryan Singer koos voor een serieuze, bijna politieke insteek waarin de strijd voor mutantenrechten centraal staat. De casting van Patrick Stewart als Professor X en Ian McKellen als Magneto was een meesterzet.
Hoewel de actie naar huidige maatstaven misschien wat bescheiden oogt, staat de film thematisch als een huis. De introductie van Rogue en Wolverine als de ogen van de kijker werkt perfect om de wereld van de mutanten te verkennen. Het zette de toon voor een hele generatie films en maakte van Hugh Jackman in één klap een wereldster.
4. X-Men: First Class (2011)
Matthew Vaughn brengt de franchise terug naar 1962. We zien hoe de vriendschap tussen een jonge Charles Xavier en Erik Lehnsherr ontstaat tijdens de woelige periode van de Cubacrisis. Ze werken samen om de kwaadaardige Sebastian Shaw te stoppen, die de wereld naar de rand van een kernoorlog drijft.
De chemie tussen James McAvoy en Michael Fassbender is elektrisch en vormt de ruggengraat van de film. De stijlvolle jaren 60-sfeer en de historische integratie geven de film een fris elan. Het toont op een geloofwaardige manier hoe de ideologische kloof tussen de twee leiders langzaam maar zeker ontstaat.
3. X-Men: Days of Future Past (2014)
Bryan Singer keert terug en brengt de casts van de originele trilogie en de prequels samen in een ambitieus tijdreisverhaal. In een toekomst waar mutanten worden uitgeroeid door Sentinels, wordt het bewustzijn van Wolverine naar 1973 gestuurd om een cruciale moord te voorkomen.
De film slaagt erin om de verschillende tijdlijnen op een begrijpelijke en spannende manier te vervlechten. De introductie van Quicksilver in de keuken van het Pentagon is een visueel hoogtepunt dat inmiddels tot de klassiekers van de franchise behoort. Het bood de reeks een broodnodige reset en verbond de verschillende generaties mutanten op een organische manier.
2. X2: X-Men United (2003)
Velen zien dit vervolg als de perfecte X-Men-film. De actie begint direct op een hoog niveau met de aanval van Nightcrawler op het Witte Huis. De film dwingt de X-Men om samen te werken met hun aartsvijand Magneto om de genocideplannen van kolonel William Stryker te dwarsbomen.
Elk personage krijgt in dit deel de ruimte om te groeien. De spanningen tussen mensen en mutanten worden verder uitgediept en de persoonlijke geschiedenis van Wolverine wordt op een intrigerende manier onthuld. Het is een film die zowel intellectueel uitdagend als visueel overweldigend is, en het blijft een blauwdruk voor hoe een superheldenvervolg gemaakt moet worden.
1. Logan (2017)
Logan is veel meer dan een superheldenfilm; het is een rauwe neo-western die het definitieve einde markeert van een tijdperk. Het is 2029 en een vermoeide Logan zorgt voor een zieke Professor X in een wereld waar mutanten bijna zijn uitgestorven. Wanneer hij de jonge Laura tegenkomt, wordt hij gedwongen tot een laatste, bloederige reis.
De film negeert de bombast van eerdere delen en focust op de kwetsbaarheid en de menselijkheid van de personages. Hugh Jackman en Patrick Stewart leveren hun beste prestaties ooit in deze rollen. Het is een emotioneel, gewelddadig en prachtig geschoten meesterwerk dat bewijst hoe krachtig dit genre kan zijn als het de ruimte krijgt om volwassen te worden.
