Gevangenisfilms zijn altijd goed. Je hebt altijd een groep mannen (meestal mannen) die vastzitten, een autoriteit die ze haten, en iemand die een plan heeft om eruit te komen. Of ze worden gestraft voor iets wat ze niet deden, of ze veranderen in de bak, of ze ontsnappen op briljante wijze. Het is een formule die werkt sinds films bestaan. Hier zijn de tien beste.
10. American History X (1998)
Edward Norton speelt Derek Vineyard, een neonazi die de gevangenis in draait na het vermoorden van twee zwarte mannen die zijn truck probeerden te stelen. In de bak wordt hij verkracht door zijn eigen Arische Broederschap omdat hij vriendschap sluit met een zwarte gevangene (Guy Torry).
Norton komt eruit als veranderd man en probeert zijn jongere broer (Edward Furlong) te redden voordat die dezelfde weg opgaat. De stoepscene is één van de meest wrede dingen die je ooit in een film ziet.
9. Cool Hand Luke (1967)
Paul Newman is Luke Jackson, die de gevangenis in gaat voor het afbreken van parkeermeter terwijl hij dronken is. Hij komt terecht in een zuidelijke kettingbende waar hij weigert te buigen voor autoriteit. Hij blijft ontsnappen, ze blijven hem terugvangen, hij blijft het proberen. George Kennedy won een Oscar als Dragline, de gevangene die Luke’s vriend wordt. H
et beroemde citaat “What we’ve got here is failure to communicate” komt hieruit.
8. Un Prophète (2009)
Jacques Audiard maakt een Franse gevangenisfilm over Malik (Tahar Rahim), een 19-jarige Arabier die zes jaar krijgt voor het aanvallen van politie. Hij kan nauwelijks lezen of schrijven maar leert overleven door zich aan te sluiten bij de Corsicaanse maffia in de gevangenis. Hij wordt gedwongen een mede-gevangene te vermoorden, wordt een crimineel meesterbrein. De film duurt 2,5 uur en elke minuut is vol spanning.
7. Escape from Alcatraz (1979)
Clint Eastwood is Frank Morris, die naar Alcatraz wordt gestuurd omdat hij te vaak is ontsnapt uit andere gevangenissen. Alcatraz is de plaats waar je naartoe gaat als nergens anders je kan vasthouden – het zit op een eiland midden in San Francisco Bay met ijskoud water eromheen. Morris plant een ontsnapping met lepels, regenjassen en papier-maché hoofden. In 1962 ontsnapten ze echt en niemand weet of ze het overleefden.
6. The Great Escape (1963)
Tweede Wereldoorlog krijgsgevangenenkamp vol geallieerde soldaten die blijven ontsnappen. De nazi’s stoppen ze allemaal in één kamp en denken dat het probleem opgelost is, maar dat maakt het alleen maar erger – nu zitten alle ontsnappingsexperts bij elkaar.
Steve McQueen, James Garner, Richard Attenborough, Charles Bronson plannen een massale ontsnapping van 250 man via een tunnel. Gebaseerd op een waar verhaal, maar McQueen’s motorachtervolging is Hollywood toegevoegd.
5. In the Name of the Father (1993)
Daniel Day-Lewis speelt Gerry Conlon, een kleine crimineel uit Belfast die in Londen is tijdens de IRA pub bombings in 1974. De Britse politie martelt hem tot hij bekent, gooit hem in de gevangenis met zijn vader (Pete Postlethwaite). Ze zitten 15 jaar vast voor iets wat ze niet deden. Emma Thompson speelt hun advocate die vecht om ze vrij te krijgen. Het is gebaseerd op een waar verhaal en Day-Lewis is verbijsterend goed.
4. Papillon (1973)
Steve McQueen is Henri ‘Papillon’ Charrière, veroordeeld voor een moord die hij niet pleegde en gestuurd naar een Franse strafkolonie in Zuid-Amerika. Dustin Hoffman is Louis Dega, een vervalser die Papillon’s ontsnappingspogingen financiert in ruil voor bescherming.
De film toont zijn ontsnappingspogingen over jaren – de ziektes, de eenzame opsluiting, de waanzin. McQueen springt uiteindelijk van een klif in de oceaan op een zak kokosnoten als vlot.
3. Hunger (2008)
Steve McQueen (de regisseur, niet de acteur) maakt zijn debuut over de IRA hongerstaking in 1981 in de Maze gevangenis in Noord-Ierland. Michael Fassbender speelt Bobby Sands, het IRA-lid dat weigert gevangeniskleding te dragen en begint met een hongerstaking die 66 dagen duurt.
De film toont de walgelijke omstandigheden – gevangenen smeren hun eigen uitwerpselen op de muren, weigeren te wassen. Er is een 17 minuten durende ononderbroken dialoogscène tussen Sands en een priester. Fassbender verloor 16 kilo voor de rol.
2. Le Trou (1960)
Jacques Becker’s laatste film. Vier gevangenen in een Parijse gevangenis zijn bezig met een ontsnappingsplan via de riolen. Dan komt er een vijfde man in hun cel. Vertrouwen ze hem? Vertellen ze hem het plan? De film is 2,5 uur van mannen die een gat in de vloer graven, slot na slot openbreken, door tunnels kruipen.
Het klinkt saai maar het is de meest gespannen film op deze lijst. Het is gebaseerd op een waar verhaal – één van de echte ontsnappingsleden adviseerde Becker tijdens het filmen.
1. The Shawshank Redemption (1994)
Frank Darabont maakt Stephen King’s novelle. Tim Robbins is Andy Dufresne, een bankier veroordeeld voor het vermoorden van zijn vrouw en haar minnaar – wat hij niet deed. Morgan Freeman is Red, de gevangene die dingen kan regelen. Andy brengt 19 jaar door met het graven van een tunnel door zijn celmuur met een klein hamer terwijl hij doet alsof hij gewoon zijn tijd uitzit.
De film flopt in de bioscoop maar wordt de nummer 1 film op IMDB door rentals en tv-herhalingen.
