Sinds het begin van de cinema is er geen figuur vaker verfilmd dan Jezus. Van stille zwart-witfilms tot bombastische Hollywood-epossen: filmmakers blijven gefascineerd door de man uit Nazareth.
Het interessante is dat elke generatie zijn eigen Jezus creëert. Soms is hij een onaantastbare heilige, soms een rockster, en soms een twijfelende man van vlees en bloed. Dit zijn 11 films die het verhaal op hun eigen, unieke manier vertellen, in chronologische volgorde.
1. The Greatest Story Ever Told (1965)
Dit is Hollywood op zijn grootst en meest bombastisch. Max von Sydow speelt Jezus in een film die oorspronkelijk meer dan vier uur duurde. Het doel was duidelijk: elke pagina van de Bijbel tot leven wekken met zoveel mogelijk grandeur.
Wat deze film vooral memorabel (en soms een beetje lachwekkend) maakt, is de bizarre stoet aan cameo’s. Ineens zie je John Wayne als Romeinse centurion of Sidney Poitier die het kruis helpt dragen. Het is een spektakelstuk zoals ze die nu niet meer maken.
2. Jesus Christ Superstar (1973)
Vergeet de sandalen en de prekerige toon; hier arriveert Jezus (Ted Neeley) met een bus vol hippies in de woestijn. Deze verfilming van de rockopera van Andrew Lloyd Webber en Tim Rice bekijkt het verhaal door de ogen van een gefrustreerde Judas.
De film is een perfect tijdsbeeld van de jaren ’70, vol funk, rock en psychedelische beelden. Carl Anderson steelt de show als Judas in een van de beste muzikale vertolkingen ooit. Het maakt het lijdensverhaal menselijk, energiek en onvergetelijk.
3. Jezus van Nazareth (1977)
Voor velen is dit de definitieve versie. Robert Powell zette met zijn doordringende, onnatuurlijk blauwe ogen een Jezus neer die zowel mystiek als benaderbaar was. Regisseur Franco Zeffirelli koos ervoor om Powell bijna nooit te laten knipperen, wat bijdraagt aan zijn goddelijke uitstraling.
Hoewel het technisch gezien een miniserie is, voelt het als epische cinema. De cast is waanzinnig (Laurence Olivier, Christopher Plummer), en de benadering is respectvol zonder saai te worden. Dit is de Jezus die bij de meeste mensen op het netvlies gebrand staat.
4. The Life of Brian (1979)
“He’s not the Messiah, he’s a very naughty boy!” Monty Python leverde met deze film misschien wel hun meesterwerk af. Het gaat officieel niet over Jezus, maar over Brian, die de pech heeft in de stal ernaast geboren te worden.
De film is een vlijmscherpe satire op religieus fanatisme en blinde volgelingen, wat destijds zorgde voor enorme protesten en verboden. Maar onder de absurdistische humor zit een intelligente boodschap. En geef toe: je kunt het einde niet kijken zonder mee te fluiten.
5. The Jesus Film (1979)
Dit is waarschijnlijk de meest bekeken film waar je nog nooit van gehoord hebt. Gebaseerd op het evangelie van Lucas, kiest deze film voor een documentaire-achtige aanpak. Geen opsmuk, gewoon de tekst.
De kracht zit hem in het bereik: de film is in meer dan 1000 talen vertaald en wordt wereldwijd gebruikt voor evangelisatie. Filmisch gezien misschien geen hoogvlieger, maar qua culturele impact en bereik onverslaanbaar.
6. The Last Temptation of Christ (1988)
Martin Scorsese durfde het aan om Jezus (Willem Dafoe) niet als god, maar als mens te tonen. Een mens die twijfelt, bang is en zelfs fantaseert over een normaal leven met een vrouw en kinderen in plaats van te sterven aan het kruis.
De film werd verketterd door religieuze groepen, bioscopen werden bedreigd en de film werd in vele landen verboden. Toch is het een van de meest spirituele films ooit gemaakt, juist omdat het de opoffering zo zwaar en pijnlijk maakt. En ja, David Bowie speelt Pontius Pilatus.
7. The Passion of the Christ (2004)
Mel Gibson maakte geen film, maar een fysieke ervaring. Jim Caviezel ondergaat een martelgang die zo expliciet en bloederig in beeld wordt gebracht dat het bijna een horrorfilm wordt.
De film is volledig in het Aramees en Latijn, wat bijdraagt aan de rauwe sfeer. Het is controversieel vanwege de beschuldigingen van antisemitisme en het extreme geweld, maar cinematografisch is het een krachttoer die inslaat als een bom.
8. The Gospel of Us (2012)
Een compleet unieke, moderne hervertelling. Michael Sheen keerde terug naar zijn geboortestad Port Talbot in Wales voor een driedaags passiespel dat werd gefilmd. De industrie van de stad vormt het decor voor het verhaal.
Het is theater, film en sociaal commentaar in één. Sheen speelt Jezus (hier “The Teacher” genoemd) met een intense energie. Het is een rauwe, poëtische versie die laat zien dat het verhaal tijdloos is.
9. The Story of Judas (2015)
De geschiedenis wordt meestal geschreven door de overwinnaars, maar deze Franse film draait het perspectief om. Wat als Judas niet de verrader was, maar juist de beste vriend die deed wat hem gevraagd werd?
Het is een interessante ‘bromance’-insteek die probeert de menselijkheid terug te brengen in de karikatuur van de schurk. Jezus wordt hier neergezet als een stille revolutionair, wat een verfrissend, geaard beeld geeft van de historische context.
10. Risen (2016)
Een soort CSI: Jerusalem. We volgen het verhaal niet door de ogen van gelovigen, maar door de ogen van Clavius (Joseph Fiennes), een sceptische Romeinse officier die de verdwijning van het lichaam van Jezus moet onderzoeken om een opstand te voorkomen.
Het is een slimme zet: door het als een detectiveverhaal te benaderen, vermijdt de film de standaard prekerige toon. Cliff Curtis speelt een warme, menselijke Jezus die voor de verandering eens de juiste etniciteit heeft.
11. Mary Magdalene (2018)
Jarenlang werd Maria Magdalena weggezet als prostituee, maar deze film zet dat recht. Rooney Mara speelt haar als een spirituele gelijke van Jezus, iemand die zijn boodschap misschien wel beter begreep dan de mannelijke discipelen.
Joaquin Phoenix is een intense, onvoorspelbare Jezus. De film is traag en meditatief, maar biedt een belangrijk vrouwelijk perspectief dat in 2000 jaar geschiedschrijving vaak is gewist.
