Films over depressie zijn moeilijk om te maken. Te veel drama en het wordt manipulatief, te klinisch en niemand voelt iets. De beste films laten zien hoe depressie er echt uitziet – niet altijd met huilen en donkere kamers, maar vaak gewoon als… niets voelen. Verdoofd zijn. Vastzitten. Deze tien films begrijpen dat.
Sommige zijn letterlijk over depressie, andere gebruiken sci-fi of animatie als metafoor, maar ze raken allemaal die kern van wat het is om mentaal vast te zitten.
10. It’s Kind of a Funny Story (2010)
Tiener (Keir Gilchrist) checkt zichzelf in bij een psychiatrische afdeling omdat hij suïcidaal is. Zach Galifianakis speelt een andere patiënt, Emma Roberts is de liefdesinteresse. De film vermijdt het “geesteszieke mensen zijn gek” cliché en laat zien dat het gewone mensen zijn die worstelen.
Het eindigt misschien té hoopvol voor sommigen, maar het voelt eerlijk over het feit dat je hulp nodig hebt en dat vragen dapper is.
9. Little Miss Sunshine (2006)
Een disfunctioneel gezin rijdt in een VW-bus naar een kinderschoonheidswedstrijd. Steve Carell is een Proust-geleerde die net een zelfmoordpoging heeft overleefd, Paul Dano is een tiener die een zwijggelofte heeft afgelegd, Greg Kinnear is een gefaalde motivational speaker. Iedereen is mentaal stuk op een andere manier. De film gebruikt komedie maar maakt er geen grap van – het toont hoe gezinnen doormodderen ondanks alles.
8. The Perks of Being a Wallflower (2012)
Logan Lerman is Charlie, een student met sociale angst en onverwerkt trauma. Emma Watson en Ezra Miller adopteren hem in hun vriendengroep. De film gaat over PTSS, depressie, en het masker dat tieners dragen om normaal te lijken.
Het is gebaseerd op het boek van Stephen Chbosky en hij regisseerde het zelf, dus het voelt authentiek aan – vooral die scènes waarin Charlie dissocieert.
7. Eternal Sunshine of the Spotless Mind (2004)
Jim Carrey wil zijn ex (Kate Winslet) uit zijn geheugen wissen na een slopende breakup. Charlie Kaufman script, Michel Gondry regisseerde, het ziet eruit als een droom. Maar het gaat eigenlijk over hoe je probeert pijn te vermijden door herinneringen te wissen en dat het niet werkt – je móet erdoorheen, niet eromheen. De depressie zit in Carrey’s karakter die liever niets voelt dan verdriet.
6. Melancholia (2011)
Lars von Trier maakt een film waarin een planeet genaamd Melancholia op aarde afkomt. Kirsten Dunst speelt Justine, die zo depressief is dat ze nauwelijks haar eigen bruiloft doorkomt. Charlotte Gainsbourg is haar zus die in paniek raakt naarmate de apocalyps nadert, maar Justine wordt kalmer – alsof het einde van de wereld eindelijk matcht hoe zij zich vanbinnen voelt. Het is prachtig geschoten en ondraaglijk zwaar.
5. Manchester by the Sea (2016)
Casey Affleck is Lee Chandler, een loodgieter in Boston die terugkeert naar zijn geboorteplaats na de dood van zijn broer. Hij moet de voogdij overnemen van zijn neef (Lucas Hedges). De film onthult langzaam waarom Lee zo emotioneel uitgeput is – een verschrikkelijke tragedie in zijn verleden die hem heeft leeggemaakt.
Kenneth Lonergan regisseerde en laat lange stiltes zien waarin je Affleck’s gezicht ziet proberen iets te voelen en het niet lukt.
4. Anomalisa (2015)
Charlie Kaufman’s stop-motion film over een man (David Thewlis) die een motivational speaker is maar iedereen exact hetzelfde ziet en hoort , letterlijk. Dezelfde stem , hetzelfde gezicht. Dan ontmoet hij één persoon die anders lijkt (Jennifer Jason Leigh). Het is een metafoor voor depersonalisatie en dat gevoel dat je van de wereld bent afgesneden.
3. Inside Out (2015)
Pixar maakt een kinderfilm over emoties in het hoofd van een 11-jarig meisje (Riley) die verhuist naar San Francisco. Joy (Amy Poehler) en Sadness (Phyllis Smith) raken verdwaald in Riley’s geheugen. Wat begint als een kleurrijke avonturenfilm wordt een verhaal over hoe Riley letterlijk haar vermogen om iets te voelen verliest – depressie voor kinderen uitgelegd. Het moment waarop Riley’s emoties gewoon… stoppen, is angstaanjagend accuraat.
2. Ordinary People (1980)
Timothy Hutton is Conrad, een tiener die terugkomt van een zelfmoordpoging na de dood van zijn oudere broer in een bootongeluk. Mary Tyler Moore speelt zijn moeder die emotioneel afstandelijk is, Donald Sutherland is de vader die probeert het gezin bij elkaar te houden.
De therapiesessies met Judd Hirsch zijn wat films over mentale gezondheid zouden moeten zijn – geen doorbraken in vijf minuten, maar langzaam, pijnlijk werk.
1. World’s Greatest Dad (2009)
Robin Williams speelt een gefaalde schrijver/leraar wiens tiener zoon (Daryl Sabara) sterft door auto-erotische verstikking. Uit schaamte vervalst Williams een zelfmoordbrief en dagboek waarin zijn zoon diepzinnig lijkt. De school maakt van de jongen een cultheld.
De film is Bobcat Goldthwait op zijn donkerste – het gaat over hoe we verhalen fabriceren over dode mensen, hoe depressie wordt geromantiseerd, en hoe Williams’ karakter zijn eigen depressie gebruikt om aandacht te krijgen. Het is ongemakkelijk en briljant en Williams’ beste werk.
