De Italiaanse cinema heeft haar actrices altijd behandeld als meer dan alleen mooie gezichten. Van de rauwe, neorealistische films van de jaren veertig tot de glamoureuze internationale producties van de jaren zestig en zeventig: Italiaanse vrouwen werden gevormd in een industrie die echtheid verlangde. Ook als die echtheid pijn deed.
Dat heeft generaties topactrices voortgebracht die tot de absolute wereldtop behoren. Hier zijn de 10 grootste Italiaanse actrices aller tijden.
1. Sophia Loren – De onbetwiste koningin
Sophia Loren groeide op in bittere armoede in de buitenwijken van Napels. Wie haar films kent, begrijpt dat die achtergrond niet alleen een biografie is, maar ook haar vorming als actrice. In La Ciociara (1960) speelde ze een moeder die alles verliest in de oorlog, maar toch blijft staan. Ze won er de Oscar voor Beste Actrice mee. Het was de eerste keer dat een Oscar naar een niet-Engelstalige rol ging.
Hollywood ontdekte haar razendsnel, maar Loren keerde altijd terug naar haar wortels en naar regisseur Vittorio De Sica, die haar als geen ander begreep.
Zelfs op haar tachtigste bewees ze haar klasse nog in de Netflix-hit La vita davanti a sé (2020). Inmiddels is ze negentig jaar oud, maar nog steeds een icoon van de Italiaanse cultuur.
2. Anna Magnani – De ziel van het neorealisme
Anna Magnani was prachtig op een onconventionele manier. Haar gezicht was groot, extreem expressief en eiste onmiddellijk de aandacht op. Regisseur Roberto Rossellini begreep dat dit precies was wat hij nodig had voor de klassieker Roma, città aperta (1945). De scène waarin ze achter een arrestatiebusje aan rent en wordt neergeschoten, is een van de meest hartverscheurende momenten uit de filmgeschiedenis.
Tien jaar later won ze een Oscar voor The Rose Tattoo (1955). Tennessee Williams schreef het toneelstuk speciaal voor haar en noemde haar de grootste levende actrice. Magnani speelde niet, ze lééfde haar rollen met een intensiteit die niemand onberoerd liet.
3. Monica Vitti – De muze van de arthouse
Michelangelo Antonioni maakte zijn vier belangrijkste films aan het begin van de jaren zestig allemaal met Monica Vitti. Hij was geobsedeerd door menselijke vervreemding en Vitti had een blik die dat thema perfect belichaamde, zonder dat er een woord aan te pas kwam. In L’Avventura (1960) zette ze een prestatie neer die de internationale cinema wakker schudde.
Wat veel mensen vergeten, is dat Vitti ook een briljante komische actrice was. Ze zei zelf ooit dat komedie haar passie was, maar dat drama haar beroemd had gemaakt. Toen ze in 2022 op 90-jarige leeftijd overleed, rouwde heel Italië om het verlies van hun meest intellectuele filmster.
4. Claudia Cardinale – Elegantie en kracht
Het jaar 1963 was het jaar van Claudia Cardinale. Ze speelde tegelijkertijd in Visconti’s Il Gattopardo en Fellini’s 8½. Twee totaal verschillende rollen in twee van de beste films ooit gemaakt. Ze bewees hiermee dat ze moeiteloos kon schakelen tussen de rol van een verleidelijke aristocrate en de ideale droomvrouw van een regisseur.
In de legendarische western Once Upon a Time in the West (1968) hield ze als enige vrouw moeiteloos stand tussen zwaargewichten als Charles Bronson en Henry Fonda.
5. Gina Lollobrigida – De eerste wereldster
Voordat Sophia Loren doorbrak, was er Gina Lollobrigida. In de jaren vijftig was zij hét gezicht van de Italiaanse film voor de rest van de wereld. Ze was spectaculair mooi, maar bezat ook een directheid die de camera simpelweg niet kon loslaten. Haar rol in de komedie Pane, amore e fantasia (1953) maakte haar op slag een wereldberoemde ster.
In Hollywood schitterde ze naast grootheden als Burt Lancaster. Later besloot ze de filmwereld de rug toe te keren en werd ze een zeer succesvol professioneel fotograaf.
6. Alida Valli – De stille kracht
Alida Valli wordt soms over het hoofd gezien, maar wie haar in The Third Man (1949) heeft gezien, vergeet haar nooit meer. De film eindigt met een legendarische scène waarin ze in één rechte lijn op de camera afloopt en simpelweg voorbijloopt zonder op te kijken. Dat is pure acteerkunst in zijn meest minimalistische vorm.
In Visconti’s Senso (1954) speelde ze een Venetiaanse gravin die kapot gaat aan een onmogelijke liefde. Haar bereik was enorm; decennia later dook ze zelfs op in de horrorklassieker Suspiria van Dario Argento.
7. Virna Lisi – Meer dan een sekssymbool
Virna Lisi had het uiterlijk van een klassiek blond sekssymbool en Hollywood wilde haar dan ook maar wat graag in dat hokje duwen. Maar Lisi weigerde. Ze koos haar eigen pad en liet de grote Amerikaanse studio-aanbiedingen voor wat ze waren. Ze wilde rollen met inhoud, geen rollen die alleen om haar uiterlijk draaiden.
Haar gelijk kreeg ze later in haar carrière. In La Reine Margot (1994) zette ze een kille en gevaarlijke Catharina de Medici neer. Ze won er een César mee en bewees definitief dat ze veel groter was dan de rollen die anderen voor haar in gedachten hadden.
8. Stefania Sandrelli – De constante factor
Stefania Sandrelli begon haar carrière op zestienjarige leeftijd en is sindsdien niet meer gestopt met werken. Ze werkte met bijna alle grote Italiaanse regisseurs, van Bertolucci tot Germi. In Il Conformista (1970) speelde ze een van haar meest gelaagde rollen als de vrouw van een fascist.
Haar carrière loopt als een rode draad door de hele moderne Italiaanse filmgeschiedenis. Ze groeide letterlijk op voor de camera en bleef relevant in elk decennium dat volgde.
9. Asia Argento – De rebel
Als dochter van horrorgigant Dario Argento groeide Asia op tussen de filmsets. Dat gaf haar een rauwheid en een gevoel van vrijheid dat zeldzaam is. Ze debuteerde in de films van haar vader, maar werd al snel een eigenzinnige kracht in de internationale cinema. Ze schuwt de controverse niet en kiest altijd voor de onveilige weg.
10. Valeria Golino – De internationale kameleon
Valeria Golino heeft een unieke uitstraling die deels te danken is aan haar Grieks-Italiaanse achtergrond. In Hollywood maakte ze indruk naast Tom Cruise in Rain Man (1988), maar haar hart ligt bij de Italiaanse cinema. In films als Respiro (2002) laat ze zien tot welke emotionele diepte ze in staat is.
Tegenwoordig is ze ook een gevierd regisseur. Haar blik van buitenaf maakt haar rollen en haar eigen films interessanter en gelaagder dan de standaardproducties.
Van diva’s tot iconen
Wat dit lijstje laat zien, is de enorme veelzijdigheid van de Italiaanse actrice. Of het nu de rauwe kracht van Magnani is of de moderne onvoorspelbaarheid van Argento: deze vrouwen hebben de cinema vormgegeven. Italië gaf hen zware rollen en zij droegen die met een ongekende waardigheid.
Welke Italiaanse actrice is volgens jou de meest legendarische?
