10 Beste Ridderfilms Ooit Gemaakt

Geen enkele film ontleedde de mythe rond Koning Arthur en de Ronde Tafel zo geniaal als de Britse komediegroep Monty Python. De film werd gefinancierd door bevriende rockbands als Led Zeppelin en Pink Floyd, maar het budget bleef zo krap dat de filmmakers zich geen paarden konden veroorloven.

De oplossing werd een van de beroemdste grappen uit de cinema: schildknapen die achter hun ridders aan renden terwijl ze twee halve kokosnoten tegen elkaar sloegen. Vrijwel alle kasteelscènes werden gedraaid in en rond één enkel Schots kasteel, Doune Castle, telkens gefilmd vanuit een andere hoek.

Van de Zwarte Ridder die doorknokt nadat al zijn ledematen zijn afgehakt tot het moordzuchtige konijn van Caerbannog en de Franse soldaten op de kasteelmuur: de film zit vol sketches die na een halve eeuw nog altijd woord voor woord worden geciteerd door filmliefhebbers.

William Wallace groeide dankzij Mel Gibsons regiedebuut uit tot een van de beroemdste vrijheidsstrijders uit de filmgeschiedenis. Het epos won vijf Academy Awards, waaronder die voor Beste Film en Beste Regisseur, en zette een nieuwe standaard voor grootschalige gevechtsscènes met duizenden figuranten.

Als historisch document klopt er echter bitter weinig van. Schotten droegen rond 1300 nog helemaal geen kilts; die tartanrokken dateren pas uit de zestiende en zeventiende eeuw. Ook het blauwe oorlogskrijt (woad) waarmee de mannen hun gezichten beschilderden, was een gebruik van de oude Picten uit de Romeinse tijd, ruim duizend jaar voor Wallace leefde. Zelfs de beroemde Slag bij Stirling Bridge werd door Gibson zonder brug gefilmd, omdat het bouwwerk volgens hem simpelweg in de weg stond van de camera's.
Dat de film toch op nummer één staat, is te danken aan de meeslepende vertelling, de melancholische muziek van componist James Horner en de rauwe energie van de veldslagen. De toespraak van Wallace voor de Schotse linies en zijn executiescène waarin hij met zijn laatste adem om vrijheid schreeuwt, blijven tot de krachtigste momenten uit de moderne cinema behoren.

Zestien jaar na Kingdom of Heaven keerde Ridley Scott terug naar de Middeleeuwen met The Last Duel, gebaseerd op het non-fictieboek van Eric Jager. De film reconstrueert het laatste wettelijk erkende gerechtelijke tweegevecht op Franse bodem, dat plaatsvond op 29 december 1386.
Wanneer Marguerite de Carrouges (gespeeld door Jodie Comer) haar man Jean (Matt Damon) vertelt dat ze is verkracht door diens voormalige vriend Jacques Le Gris (Adam Driver), weigert de kerkelijke rechtbank Le Gris te veroordelen. Koning Karel VI beveelt daarop een godsoordeel: een gevecht op leven en dood waarbij God de waarheid zou aanwijzen. Verliest Jean, dan wordt ook Marguerite wegens valse beschuldigingen op de brandstapel gegooid.
De film gebruikt een ingenieuze Rashomon-structuur, waarbij dezelfde gebeurtenissen worden getoond vanuit het perspectief van Jean, Jacques en uiteindelijk de werkelijke toedracht via Marguerite. Het duel aan het einde is koud, zenuwslopend en gespeend van alle romantiek: twee ridders in loodzwaar staal die elkaar in de modder te lijf gaan met lansen, zwaarden en dolken.

Ridley Scott dompelde zich in 2005 onder in de Twaalfde Eeuw met een epos over de aanloop naar de Slag bij Hattin en de val van Jeruzalem. Orlando Bloom speelt Balian van Ibelin, een Franse dorpssmid die na een persoonlijk drama afreist naar het Heilige Land en uitgroeit tot een gerespecteerd militair leider.
De bioscoopversie werd indertijd lauw ontvangen doordat filmstudio 20th Century Fox 45 minuten aan plotlijnen uit de film had geknipt om hem korter te maken. Pas toen Scott een jaar later zijn 194 minuten durende Director's Cut uitbracht, werd duidelijk dat het een meesterwerk betrof. De relaties tussen christenen en moslims, de intriges aan het hof van de melaatse koning Boudewijn IV (gespeeld door Edward Norton achter een zilveren masker) en de belegering van Jeruzalem worden met ongekend historisch oog voor detail neergezet.
Het slotakkoord, waarin Balian onderhandelt met sultan Saladin over de overgave van de stad en het vrije vertrek van de burgers, toont een zeldzaam genuanceerd beeld van een van de bloederigste periodes uit de geschiedenis.

The Green Knight van regisseur David Lowery is een betoverende verfilming van het anonieme veertiende-eeuwse gedicht Sir Gawain and the Green Knight. Het verhaal begint wanneer een gigantische, boomachtige ridder het hof van Koning Arthur binnenrijdt en een bizar spel voorstelt: wie durft mag hem een slag toebrengen, op voorwaarde dat hij over exact een jaar dezelfde slag mag terugontvangen.
Dev Patel vertolkt Sir Gawain, de jonge neef van Arthur. Gawain onthoofdt de Groene Ridder, waarna die zijn eigen hoofd opraapt en wegrijdt. Een jaar later moet de onervaren krijger op pad naar de Groene Kapel om zijn fatale belofte in te lossen.
De film rekent genadeloos af met het cliché van de onbevreesde held. Patel speelt een onzekere jongeman die worstelt met lafheid, eerzucht en sterfelijkheid. Gevuld met surrealistische beelden, reuzen en sprekende vossen is dit een van de meest sfeervolle en artistieke toevoegingen aan het middeleeuwse filmgenre van deze eeuw.

Voor wie zoekt naar de ultieme verfilming van de Arthur-legende blijft Excalibur van regisseur John Boorman het absolute ijkpunt. Boorman baseerde zijn film op Le Morte d'Arthur van Thomas Malory uit 1485 en bracht het verhaal in beeld met een hypnotiserende, bijna buitenaardse sfeer.
De ridders dragen spiegelgladde, verchroomde harnassen en rijden door met mos begroeide Ierse bossen die groen oplichten door het camerawerk van Alex Thomson. De beelden worden ondersteund door de donderende klassieke klanken van Carl Orffs Carmina Burana en Richard Wagners Götterdämmerung.
Nicol Williamson schittert als een excentrieke, theatrale Merlijn, terwijl Helen Mirren een ijskoude Morgana neerzet. Let daarnaast op de bijrollen: destijds piepjonge en volstrekt onbekende acteurs als Liam Neeson, Patrick Stewart, Gabriel Byrne en Ciarán Hinds maakten in deze film hun debuut op het witte doek.

Regisseur Brian Helgeland nam een enorm risico door veertiende-eeuwse steekspelen te combineren met stadionrock uit de jaren zeventig. Wanneer het middeleeuwse publiek op de tribunes in de openingsscène ritmisch op de banken stampt op de tonen van Queen's We Will Rock You, weet je als kijker meteen dat dit geen conventionele geschiedenisles is.
Heath Ledger brak definitief door als William Thatcher, een eenvoudige schildknaap die na de dood van zijn meester diens harnas aantrekt en zich voordoet als de adellijke Sir Ulrich von Liechtenstein. Naast Ledger steelt Paul Bettany de show als de berooide schrijver Geoffrey Chaucer, die optreedt als een uitzinnige ringmeester die zijn ridder aankondigt alsof het een bokswedstrijd betreft.
Hoewel de film bol staat van de anachronismen, zijn de steekspelen met echte lansen gefilmd en vingen stuntmannen keiharde klappen op. De film slaagt erin om de adrenaline en de sterrenstatus van middeleeuwse toernooiridders begrijpelijk te maken voor een modern publiek.

Wie denkt dat riddergevechten hoffelijk waren, heeft Ironclad van regisseur Jonathan English niet gezien. Deze rauwe actiefilm vertelt het waargebeurde verhaal van het beleg van Rochester Castle in het najaar van 1215, vlak nadat koning Jan zonder Land (King John) onder dwang de Magna Carta had ondertekend.
James Purefoy speelt een zwijgzame Tempelier die met een handvol huurlingen het strategische kasteel verdedigt tegen het duizendkoppige leger van de woedende koning, gespeeld door Paul Giamatti. De gevechten zijn ongekend gewelddadig en tonen wat zwaarden, strijdbijlen en katapulten daadwerkelijk aanrichten op menselijk vlees en botten.
Historisch gezien bleef de film opmerkelijk trouw aan de feiten. Om de metersdikke kasteeltoren uiteindelijk te laten instorten, liet koning Jan een tunnel onder de fundering graven en die vullen met het vet van veertig varkens. De brandende varkensvet-methode zorgde inderdaad voor de val van een van de hoektorens, precies zoals in de film te zien is.

In de zomer van 1991 domineerde Robin Hood: Prince of Thieves de bioscopen wereldwijd. Kevin Costner kroop in de huid van de legendarische vogelvrijverklaarde die na de Derde Kruistocht terugkeert naar Sherwood Forest en het opneemt tegen het corrupte gezag.
Costner weigerde een Engels accent op te zetten en werd daar flink om bekritiseerd, maar de film werd gered door Alan Rickman. Als de kwaadaardige en hysterische Sheriff van Nottingham herschreef Rickman samen met vrienden zijn eigen dialogen omdat hij het oorspronkelijke script te slap vond. Zijn droge uitspraken leverden hem prompt een BAFTA Award op.
De soundtrack droeg minstens zoveel bij aan de hype. Het themanummer (Everything I Do) I Do It for You van de Canadese rocker Bryan Adams stond maar liefst zestien opeenvolgende weken op nummer één in de Britse hitlijsten, een record dat nog altijd onaangeroerd staat.

Deze Zweedse klassieker van regisseur Ingmar Bergman (oorspronkelijke titel: Det sjunde inseglet) is geen actiefilm vol zwaardgekletter, maar een filosofisch meesterwerk. Acteur Max von Sydow speelt Antonius Block, een ridder die na tien jaar kruistochten gedesillusioneerd terugkeert in een door de pest geteisterd Zweden.

Aan het strand ontmoet hij de Dood in hoogst eigen persoon. Om tijd te winnen daagt de ridder hem uit voor een schaakpartij, in de hoop antwoorden te vinden over het bestaan van God en de zin van het leven. De zwart-witte beelden op de rotsachtige kust van Hovs Hallar behoren tot de meest geïmiteerde scènes uit de filmgeschiedenis.

De film werd in amper 35 dagen met een miniem budget gedraaid. De beroemde slotscène, waarin de Dood zijn slachtoffers in een dans over de heuvelkam meevoert, was een toevalstreffer. Bergman zag bij zonsondergang plotseling een dreigende wolk opdoemen, trok een paar filmmedewerkers en toevallige toeristen een middeleeuws gewaad aan en filmde het silhouet in één take omdat de acteurs al naar hun hotel waren vertrokken.

Regisseur Anthony Mann leverde in 1961 met El Cid het schoolvoorbeeld van de klassieke ridderfilm af. Charlton Heston vertolkt Rodrigo Díaz de Vivar, de legendarische elfde-eeuwse ridder die tijdens de Reconquista probeerde om christenen en Moren te verenigen tegen de oprukkende Almoraviden. Sophia Loren speelt zijn geliefde Doña Jimena.

In tegenstelling tot moderne films werd er geen computeranimatie gebruikt. Producent Samuel Bronston liet gigantische middeleeuwse decors bouwen in Spanje en huurde duizenden soldaten uit het Spaanse leger in als figuranten. Regisseur Martin Scorsese prees de film later als een van de allergrootste historische epossen uit de filmgeschiedenis, vooral vanwege het adembenemende camerawerk en de choreografie van de steekspelen en veldslagen.

Het slot van de film berust op een beroemde Spaanse legende. Nadat El Cid dodelijk gewond is geraakt door een pijl, laat hij zijn lichaam vastbinden op zijn witte hengst Babieca. Wanneer zijn leger de dode ridder aan het hoofd van de troepen het strand van Valencia op ziet galopperen, slaan de belegeraars in paniek op de vlucht.

The King van regisseur David Michôd baseerde zich losjes op de historische theaterstukken van William Shakespeare, maar rekende genadeloos af met theatrale ridderromantiek. Timothée Chalamet speelt de jonge, tegendraadse prins Hal, die na de dood van zijn vader halsoverkop tot koning Hendrik V wordt gekroond en ten strijde trekt tegen Frankrijk.

Het absolute hoogtepunt van de film is de reconstructie van de befaamde Slag bij Azincourt in 1415. Waar ridders in oudere films soepel ronddartelen in glimmend staal, toont The King de rauwe werkelijkheid van het vechten in een loodzwaar harnas. Ridders die van hun paard vallen raken gevangen in de kniediepe modder en worden vertrapt of stikken simpelweg onder het gewicht van hun eigen wapenrusting.

Robert Pattinson levert een gedenkwaardige bijrol als de arrogante Franse Dauphin, terwijl Joel Edgerton schittert als de drankzuchtige maar tactisch briljante ridder Falstaff. De doffe klappen van strijdbijlen en dolken in het slijk maken dit een van de meest claustrofobische middeleeuwse gevechtsscènes ooit gefilmd.

Gebaseerd op de beroemde historische roman van Sir Walter Scott uit 1819, zette Ivanhoe van filmstudio Metro-Goldwyn-Mayer in 1952 de standaard voor het riddergenre. Robert Taylor speelt de Saksische ridder Wilfred van Ivanhoe, die na de Derde Kruistocht terugkeert naar Engeland om losgeld in te zamelen voor de gevangengenomen koning Richard Leeuwenhart.

De film werd genomineerd voor drie Academy Awards, waaronder die voor Beste Film. Naast Taylor schittert een twintigjarige Elizabeth Taylor als Rebecca van York. Het toernooi van Ashby-de-la-Zouch en de grootschalige belegering van het kasteel van Torquilstone waren destijds baanbrekend en vormden vijftig jaar lang de visuele blauwdruk voor kasteelbestormingen in Hollywood.

Wat de film bijzonder maakt, is dat hij werd gedraaid in weelderig Technicolor in de Britse Elstree Studios en rond Doune Castle in Schotland. Ondanks de romantische Hollywood-saus schetst de film een verrassend scherp beeld van de etnische spanningen tussen de heersende Normandische adel en de onderdrukte Saksische bevolking in het twaalfde-eeuwse Engeland.

Met een budget van ruim dertig miljoen dollar was het Zweedse Arn: Tempelriddaren van regisseur Peter Flinth bij verschijning de duurste filmproductie uit de Scandinavische geschiedenis. De film is gebaseerd op de immens populaire boekentrilogie van schrijver Jan Guillou over de fictieve edelman Arn Magnusson.

Arn wordt opgevoed door cisterciënzer monniken en groeit uit tot een meesterlijk zwaardvechter en boogschutter. Wegens een verboden liefde wordt hij voor twintig jaar verbannen naar het Heilige Land, waar hij als Tempelridder dient tijdens de heerschappij van koning Boudewijn IV van Jeruzalem.

De film onderscheidt zich door een zeldzaam genuanceerde en respectvolle blik op de botsing tussen oost en west. Zo redt Arn het leven van zijn tegenstander Saladin, wat leidt tot een wederzijds respect dat historisch veel dichter bij de werkelijkheid ligt dan de zwart-witverhalen uit traditionele westerse cinema. De massale veldslagen in de Marokkaanse woestijn en de Zweedse wouden geven het epos een grandeur die nauwelijks onderdoet voor Hollywood.